Việc chuyển đổi mục đích sử dụng đất trồng lúa, đặc biệt là đất lúa nước có ý nghĩa quan trọng trong sản xuất nông nghiệp, luôn đi kèm với các thủ tục pháp lý phức tạp về đất đai và môi trường. Một trong những câu hỏi thường gặp đối với các chủ đầu tư dự án là: Khi cần thu hồi đất lúa để xây dựng cơ sở hạ tầng, doanh nghiệp phải thực hiện Đánh giá tác động môi trường đất lúa (ĐTM) hay chỉ cần Đăng ký bảo vệ môi trường?
Quy định này không chỉ áp dụng cho các dự án lớn mà còn liên quan đến cả các diện tích nhỏ, phục vụ cho các cơ sở sản xuất có liên quan đến thủy sinh hoặc trồng trọt, ví dụ như xây dựng khu vực ươm trồng cây phát tài nước hoặc các loại hình nông nghiệp công nghệ cao khác.
Phân Tích Cơ Sở Pháp Lý Về Đánh Giá Tác Động Môi Trường
Để xác định chính xác thủ tục môi trường cần thiết, doanh nghiệp cần căn cứ vào các quy định hiện hành trong Luật Bảo vệ môi trường (BVMT) và Luật Đất đai.
Dự án Chuyển đổi Đất Lúa có Phải Làm ĐTM Không?
Theo quy định tại Luật Bảo vệ môi trường (BVMT) và Nghị định số 08/2022/NĐ-CP của Chính phủ, dự án có yêu cầu chuyển đổi mục đích sử dụng đất trồng lúa nước từ 2 vụ trở lên được xếp vào nhóm đối tượng phải thực hiện đánh giá sơ bộ tác động môi trường hoặc Đánh giá tác động môi trường (ĐTM), tùy thuộc vào quy mô và thẩm quyền chấp thuận.
Cụ thể, căn cứ vào Điểm c, Khoản 1; Điểm đ, Khoản 4, Điều 28 và Điểm b, Khoản 1 Điều 30 Luật BVMT, cùng với quy định tại Mục 6, Phụ lục IV Nghị định số 08/2022/NĐ-CP, dự án có yêu cầu chuyển đổi mục đích sử dụng đất trồng lúa nước từ 2 vụ trở lên là dự án nhóm II thuộc đối tượng phải ĐTM nếu diện tích chuyển đổi thuộc thẩm quyền chấp thuận của Hội đồng nhân dân (HĐND) cấp tỉnh theo pháp luật về đất đai.
Thẩm Quyền Chấp Thuận Chuyển Đổi Đất Lúa (Cơ Sở Xác Định Thẩm Quyền)
Để xác định dự án có thuộc thẩm quyền chấp thuận của HĐND cấp tỉnh hay không, cần tham chiếu quy định của Luật Đất đai.
Theo Điểm b, Khoản 1, Điều 58 Luật Đất đai, cơ quan nhà nước có thẩm quyền chỉ được quyết định giao đất, cho thuê đất, cho phép chuyển mục đích sử dụng đất khi có nghị quyết của HĐND cấp tỉnh đối với trường hợp chuyển mục đích sử dụng dưới 10 ha đất trồng lúa.
Do đó, nếu một dự án yêu cầu thu hồi 2.000 m² (tức 0.2 ha) đất trồng lúa, và diện tích này là đất trồng lúa nước 2 vụ trở lên, thì việc chuyển đổi mục đích sử dụng đất này thuộc thẩm quyền chấp thuận của HĐND cấp tỉnh (vì diện tích < 10 ha). Điều này dẫn đến kết luận dự án phải thực hiện Đánh giá tác động môi trường đất lúa (ĐTM).
Các dự án liên quan đến việc xây dựng nhà kính, khu vực nuôi trồng thủy sản, hoặc các công trình phục vụ nông nghiệp chuyên sâu như khu vực ươm cây canh trên diện tích đất lúa nước 2 vụ trở lên đều cần xem xét nghiêm túc thủ tục ĐTM. Ngoài ra, việc tìm hiểu về Cách trồng rêu thủy sinh hay các mô hình canh tác có sử dụng nước cũng cần tuân thủ nghiêm ngặt các quy định này.
Kết Luận và Lời Khuyên
Tóm lại, đối với dự án có nhu cầu chuyển đổi mục đích sử dụng 2.000 m² đất trồng lúa, nếu đó là đất trồng lúa nước 2 vụ trở lên, đơn vị chủ đầu tư bắt buộc phải thực hiện Đánh giá tác động môi trường (ĐTM), không phải chỉ Đăng ký bảo vệ môi trường. Việc tuân thủ nghiêm ngặt quy định này là điều kiện tiên quyết để dự án được cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định giao đất, cho thuê đất và triển khai thi công.
Các doanh nghiệp và nhà đầu tư cần phối hợp chặt chẽ với cơ quan quản lý nhà nước về tài nguyên và môi trường tại địa phương để đảm bảo hồ sơ pháp lý được hoàn thiện một cách chính xác và kịp thời.
Tài liệu tham khảo
- Luật Bảo vệ môi trường 2020 (Luật số 72/2020/QH14).
- Nghị định số 08/2022/NĐ-CP ngày 10/01/2022 của Chính phủ.
- Luật Đất đai 2013 (Luật số 45/2013/QH13).
- Thông tin giải đáp từ Bộ Tài nguyên và Môi trường.