Lĩnh vực thủy sinh đang ngày càng phát triển mạnh mẽ tại Việt Nam, và cây thủy sinh chính là linh hồn tạo nên vẻ đẹp tự nhiên, sinh động cho bất kỳ hồ cá hay tiểu cảnh nào. Việc lựa chọn đúng loại cây không chỉ mang lại giá trị thẩm mỹ, mà còn góp phần cân bằng hệ sinh thái, cải thiện chất lượng nước và thậm chí mang ý nghĩa phong thủy tốt lành. Với vai trò là chuyên gia, Thủy Sinh 24H sẽ tổng hợp và phân tích chi tiết về các loại cây thủy sinh được ưa chuộng nhất hiện nay, bao gồm cả cây trồng hoàn toàn dưới nước, bán cạn và cây để bàn.
I. Cây Thủy Sinh Là Gì? Định Nghĩa và Vai Trò Cốt Lõi
Cây thủy sinh là các loại thực vật có khả năng sinh trưởng và phát triển trong môi trường đất ẩm hoặc ngập hoàn toàn trong nước. Chúng có thể là loài sống hoàn toàn dưới nước (như các loài tảo, rong), hoặc chỉ một phần thân/rễ nằm dưới nước như hoa sen, hoa súng.
Trong các hệ sinh thái nhân tạo như hồ cá, cây thủy sinh đóng vai trò vô cùng quan trọng. Chúng không chỉ đơn thuần là vật trang trí mà còn tham gia vào quá trình lọc nước, hấp thụ các chất dinh dưỡng dư thừa (gây hại cho cá và tép), và tạo ra khí O2 cần thiết cho cá và các sinh vật khác. Nhờ cây thủy sinh, môi trường hồ cá trở nên ổn định, sạch sẽ và có tính thẩm mỹ cao hơn.
Nếu bạn đang tìm kiếm những loại cây cảnh mang lại sự tươi mới và độc đáo, ngoài các loại cây dưới nước, bạn có thể tham khảo thêm về cây lá gấm xanh – một lựa chọn tuyệt vời cho các khu vực ẩm ướt xung quanh hồ thủy sinh.
II. Các Loại Cây Thủy Sinh Trồng Trong Hồ Cá (Aquarium Plants)
Đây là nhóm cây sống hoàn toàn dưới nước, thường được phân loại theo vị trí trồng: Tiền cảnh (Front), Trung cảnh (Mid-ground), và Hậu cảnh (Back-ground). Mặc dù một số loại không cần CO2 hoặc đất nền, việc cung cấp đủ CO2 và dinh dưỡng sẽ giúp cây quang hợp mạnh mẽ và xanh tốt hơn, đặc biệt là với các loài có màu đỏ hoặc đòi hỏi điều kiện cao.
So sánh bể cây thủy sinh có và không có CO2
1. Cây Thủy Sinh Tiền Cảnh (Small Plants)
Các loại cây này thường thấp, mọc bò lan, tạo thành thảm cỏ xanh mướt dưới đáy hồ:
- Cỏ Thìa (Echinodorus Tenellus): Loại cây ưa sáng mạnh, phát triển nhánh khỏe khi đủ ánh sáng, chiều cao chỉ khoảng 5-15cm. Cỏ thìa dễ trồng và chăm sóc nhờ bộ rễ khỏe, thích hợp tạo thảm cỏ ở tiền cảnh hoặc trung cảnh. Cần lưu ý chọn cây đã có lá dài mượt, tránh cây mới dễ bị chết đột ngột khi ngâm nước.
- Trân Châu Cuba (Hemianthus Callitrichoides ‘Cuba’): Là loại cây thủy sinh mini phổ biến nhất để tạo thảm cỏ. Cây dễ sống, không đòi hỏi nhiều dinh dưỡng nhưng phát triển tốt hơn với CO2. Trân châu Cuba hấp thụ nhiều CO2 và có khả năng tạo bọt khí O2 trong môi trường nước, thường dùng làm tiền cảnh, trung cảnh hoặc được buộc vào giá thể.
- Diệp Tài Hồng Lá Đỏ: Một trong những loại cây thủy sinh đẹp, thích hợp để làm nền tiền cảnh nhờ sự kết hợp hài hòa giữa thân cây xanh và những chiếc lá đỏ hồng ấn tượng.
2. Cây Thủy Sinh Trung Cảnh
Các cây có kích thước trung bình, thường dùng để chuyển tiếp giữa tiền cảnh và hậu cảnh, hoặc buộc vào lũa, đá:
- Rêu Java (Vesicularia Dubyana): Loại rêu rất dễ trồng, phát triển nhanh, lý tưởng để trang trí và tạo vẻ đẹp tự nhiên. Rêu Java thường được buộc vào lũa, đá hoặc dùng làm nền. Nên trồng nơi ánh sáng trung bình, vì ánh sáng quá mạnh có thể làm rêu lên màu xám và tối.
- Cây Súng Thủy Sinh (Nymphaea Spp.): Cây có khả năng bắt sáng tốt, hình dáng và cách phân bố lá rất đẹp, bung ra như những mảng tảo lớn. Đây là loại trung cảnh khó sinh sản nên khá hiếm.
- Rêu Phượng Vĩ Đài (Taxiphyllum Barbieri): Loại rêu dễ chơi, có lá nước mỏng manh tạo vẻ tự nhiên cho bố cục rừng. Rêu có bộ rễ khỏe, nhanh chóng bám lên đá và lũa.
Việc sử dụng lũa và đá để trang trí giúp hồ thủy sinh có chiều sâu hơn, và các loại cây có khả năng bám tốt như rêu Java rất phù hợp. Bạn có thể tìm hiểu thêm về kỹ thuật trồng và chăm sóc tại chuyên mục các loại cây thủy sinh buộc lũa.
3. Cây Thủy Sinh Hậu Cảnh (Tall Plants)
Các cây thân dài, lá xòe rộng, được trồng ở phía sau để che chắn thiết bị hoặc tạo phông nền:
- Rong Đuôi Chồn (Ceratophyllum Demersum): Còn gọi là rong đuôi chó, là loài thủy sinh đẹp, dễ sống và phát triển khá nhanh. Rong đuôi chồn không đòi hỏi nhu cầu dinh dưỡng cao và không cần dòng nước trong bể cá, thường được chọn làm hậu cảnh.
- Cây Thủy Cúc (Hygrophila Diformis): Loại cây rất dễ trồng, phát triển mạnh trong môi trường giàu dinh dưỡng và ánh sáng tốt. Thủy cúc là cây hậu cảnh có tốc độ sinh trưởng nhanh nên cần cắt tỉa thường xuyên.
- Cây La Hán Xanh (Alternanthera Reineckii): Yêu cầu dòng chảy nhẹ trong bể để phát triển tốt, nhưng không yêu cầu nhiều dưỡng chất và dễ chăm sóc. Tốc độ sinh trưởng nhanh, thích hợp làm hậu cảnh hoặc trung cảnh.
- Cây Hẹ Thẳng (Sagittaria Subulata): Loại cây dễ trồng, phát triển nhanh với bộ rễ mạnh, ăn sâu vào nền. Hẹ thẳng nên đặt ở gần dòng nước để đạt độ đẹp tối đa, được dùng làm hậu cảnh.
- Cây Ngô Công Thảo (Limnophila Sessiliflora): Dễ trồng, dễ chăm sóc, không cần dinh dưỡng cao hay dòng nước. Cây phát triển rất nhanh, cần cắt tỉa thường xuyên. Đặc biệt, cây Ngô Công Thảo còn giúp ngăn chặn rêu hại nhờ hấp thụ nhiều chất dinh dưỡng dư thừa trong nước, làm sạch bể cá.
- Cây Tiêu Thảo (Cryptocoryne): Có tên khác là Thủy Diệp Lan. Cây có thể phát triển trong môi trường ánh sáng thấp và nước không bón phân. Nếu đủ dinh dưỡng và ánh sáng cao, tốc độ phát triển tăng lên đáng kể.
- Cây Ổ Sao Cánh (Anubias Barteri): Loài cây phân bố rộng, mọc thành bụi nhỏ, thích sống trên đá. Lá dài và cứng, dễ trồng, dễ sống dù trong điều kiện thiếu ánh sáng.
| STT | Tên Cây Phổ Biến | Hình ảnh đại diện |
|---|---|---|
| 1 | Hoa Súng ngoài tự nhiên |  Hoa súng là loại cây thủy sinh ngoài tự nhiên thường gặp |
| 2 | Bể cá trồng cây thủy sinh |  Hình ảnh cây thủy sinh trồng trong bể cá |
| 3 | Rong Đuôi Chồn |  Rong Đuôi Chồn là loại thủy sinh đẹp được ưa chuộng |
| 4 | Cỏ Thìa |  Cỏ thìa là cây thủy sinh tiền cảnh ưa sáng |
| 5 | Cây Súng Thủy Sinh |  Cây súng thủy sinh có khả năng bắt sáng tốt |
| 6 | Thủy Cúc |  Cây Thủy Cúc là cây thủy sinh hậu cảnh |
| 7 | Trân Châu Cuba |  Cây Trân Châu Cuba là loại cây thủy sinh mini phổ biến |
| 8 | La Hán Xanh |  Cây La Hán Xanh thường dùng làm hậu cảnh |
| 9 | Rêu Java |  Rêu Java thường được buộc vào lũa hoặc đá |
| 10 | Hẹ Thẳng |  Cây Hẹ Thẳng có bộ rễ phát triển nhanh và mạnh |
| 11 | Tiêu Thảo |  Cây Tiêu Thảo hay còn gọi là Thủy Diệp Lan |
| 12 | Rêu Phượng Vĩ Đài |  Rêu Phượng Vĩ Đài có lá mỏng manh tạo vẻ tự nhiên |
| 13 | Ổ Sao Cánh |  Cây Ổ Sao Cánh là loài phân bố rộng, dễ trồng |
| 14 | Ngô Công Thảo |  Cây Ngô Công Thảo là loại cây dễ trồng |
| 15 | Diệp Tài Hồng Lá Đỏ |  Cây Diệp Tài Hồng Lá Đỏ thường dùng làm nền |
III. Cây Thủy Sinh Bán Cạn (Terrarium & Paludarium)
Cây thủy sinh bán cạn là những loài có lá mọc trên mặt nước, nhưng thân và rễ nằm dưới nước hoặc trong môi trường bùn ẩm. Khi trồng chúng hoàn toàn dưới nước, tỷ lệ thích nghi và ra lá nước (dạng lá phù hợp môi trường nước) thường rất thấp, chỉ khoảng 10% với những cây có sức sống tốt.
1. Rau Má Hương (Hydrocotyle Tripartita)
Là loại cây bán cạn quen thuộc ở Châu Á, thường mọc thành từng đám, tạo nên lớp thực vật xanh mướt, tươi sáng. Rau Má Hương dễ trồng, không kén chọn ánh sáng và đất nền, sinh trưởng nhanh.
Cây Rau Má Hương thường mọc thành từng đám xanh mướt
2. Rêu Nhung (Moss)
Là một trong những loài rêu được ưa thích khi thiết kế môi trường bán cạn, tiểu cảnh hoặc hòn non bộ. Rêu nhung có rễ bám chắc, lá siêu tí hon tạo thành một mảng xanh mịn màng. Đặc biệt, rêu nhung không cần chăm sóc đặc biệt, chỉ cần đủ nước là sẽ lan rộng xung quanh.
Rêu Nhung tạo thành mảng xanh mịn màng trong tiểu cảnh bán cạn
3. Cây Dương Xỉ (Fern)
Dương xỉ sinh trưởng và xanh mướt kể cả trong môi trường sống khắc nghiệt. Tán lá dài, mềm mại và đẹp mắt. Loại cây này có thể sống thành đám hoặc riêng lẻ, rất phổ biến trong các mô hình bán cạn.
Cây Dương Xỉ có tán lá dài, mềm mại, dễ sống trong môi trường bán cạn
4. Cây Không Khí Đuôi Cáo (Tillandsia)
Với một loạt lá tua tủa ở phần đầu và hoa dài ra bện vào nhau ở phần đuôi, cây trông giống một cái đuôi cáo. Đây là loại cây dễ chăm sóc, thường được dùng trang trí trên lũa, làm sinh động cho hồ bán cạn.
Cây Không Khí Đuôi Cáo thường được trang trí trên lũa
5. Cây Sam Hương (Ligustrum Sinense)
Loài cây lá nhỏ, dày và bóng, chuyên được làm bonsai (đặc biệt là bonsai mini). Cây có họ với cây Vọng Cách ở Việt Nam, thường được dùng trong các tiểu cảnh bán cạn tạo hình cây cổ thụ.
Cây Sam Hương là loài cây lá nhỏ, thường dùng làm bonsai bán cạn
6. Rêu Trắc Bá (Selaginella Tamariscina)
Là loại rêu sống trong môi trường ẩm mát, ít bị ngập nước, có ánh sáng yếu tới vừa. Rêu mọc lan trên mặt đất mịn, thích hợp cho các khu vực gò đất hoặc bờ suối trong tiểu cảnh.
Rêu Trắc Bá sống trong môi trường ẩm mát, ánh sáng yếu
IV. Các Loại Cây Thủy Sinh Để Bàn & Phong Thủy
Cây thủy sinh để bàn là những loại cây cảnh mini, có thể trồng trong môi trường nước và được sử dụng phổ biến trong văn phòng, nhà ở. Nhóm này không chỉ đẹp mà còn mang nhiều ý nghĩa phong thủy.
1. Kim Ngân (Pachira Aquatica)
Kim Ngân là loại cây mang lại nhiều may mắn cho gia chủ. Khi được trồng trong nước, cây vừa có giá trị phong thủy, vừa có giá trị trang trí cao.
Cây Kim Ngân trồng thủy sinh mang lại may mắn cho gia chủ
2. Phú Quý (Aglaonema ‘Phu Quy’)
Phú Quý là loại ưa nước, thường được trang trí trên bàn làm việc để thu hút tài lộc. Cây có lá mỏng, mềm, màu xanh đậm ở giữa, viền xung quanh và cuống có màu hồng rất nổi bật.
Cây Phú Quý với viền lá màu hồng nổi bật
3. Ngọc Ngân (Aglaonema commutatum)
Theo phong thủy, Ngọc Ngân thu hút tiền tài, may mắn và thịnh vượng. Cây có lá mềm, mỏng manh, màu xanh xen lẫn những đốm trắng độc đáo. Cây có khả năng sống tốt trong môi trường nước và nơi có ánh sáng yếu ớt.
Cây Ngọc Ngân trồng thủy sinh thu hút tiền tài, may mắn
4. Vạn Lộc (Aglaonema rotundum)
Còn gọi là Thiên Phú, Thịnh Vượng. Cây có lá to, màu chủ đạo là hồng, xen lẫn đốm xanh. Vạn Lộc đại diện cho tài lộc, màu hồng của lá là biểu tượng của sự may mắn.
Cây Vạn Lộc đại diện cho tài lộc và sự may mắn
5. Trầu Bà (Epipremnum Aureum)
Cây Trầu Bà tượng trưng cho sự may mắn, thành đạt và bình an. Đây là một loài cây thân leo, có khả năng sống tốt trong nước và ở nơi thiếu sáng, là lựa chọn phổ biến nhất cho văn phòng.
Cây Trầu Bà là loài cây thân leo, sống tốt trong nước và thiếu sáng
6. Kim Tiền (Zamioculcas Zamiifolia)
Kim Tiền mang đến sự may mắn, tốt lành, thu hút tài lộc. Cây có thân to khỏe, mọng nước, lá xanh đậm, dày dặn, sáng bóng, có khả năng sinh trưởng tốt và không đòi hỏi quá nhiều thời gian chăm sóc khi trồng thủy sinh.
Cây Kim Tiền mang đến sự may mắn, thu hút tài lộc
7. Lưỡi Hổ (Sansevieria Trifasciata)
Hay còn gọi là Lưỡi Cọp, cây lưỡi hùm. Cây có lá cứng cáp, dài, nhọn ở đỉnh, đại diện cho khí phách kiên cường và thể hiện uy quyền, mang lại phú quý, giàu sang.
Cây Lưỡi Hổ với lá cứng cáp, đại diện cho khí phách kiên cường
8. Đuôi Công (Calathea Ornata)
Cây Đuôi Công rất dễ trồng, sống tốt trong môi trường thủy sinh hoặc thậm chí là những nơi thiếu sáng. Cây giúp thu hút tiền tài và sự may mắn, thường được dùng làm cây quà tặng khai trương.
Cây Đuôi Công có họa tiết bắt mắt, thu hút tài lộc
9. Cỏ Lan Chi (Chlorophytum Comosum)
Cỏ Lan Chi có vẻ ngoài mỏng manh nhưng lại có sức sống vô cùng mạnh mẽ, đại diện cho sự kiên trì, bình yên và may mắn. Cây có lá nhỏ, dài, màu xanh mướt mắt, viền trắng đẹp.
Cỏ Lan Chi với vẻ ngoài mong manh nhưng sức sống mạnh mẽ
10. Thanh Tâm (Aglaonema spp.)
Cây Thanh Tâm mang đến sự bình lặng trong tâm hồn, xua tan mệt mỏi, căng thẳng, là biểu tượng của bình yên và hạnh phúc. Cây dễ sống và có thể trồng thủy sinh trong nhà.
Cây Thanh Tâm là biểu tượng của bình yên và hạnh phúc
11. Cỏ Đồng Tiền (Hydrocotyle Vulgaris)
Cỏ Đồng Tiền giúp khai thông tài vận, mang lại may mắn, sự suôn sẻ, nâng cao năng lực và sự quyết đoán cho gia chủ. Cây dễ dàng thích nghi với hầu hết các môi trường sống khác nhau.
Cỏ Đồng Tiền có lá tròn nhỏ, giúp khai thông tài vận
12. Phát Tài Búp Sen (Dracaena Sanderiana)
Cây có sức sống mạnh mẽ khi được trồng thủy sinh, thường được sử dụng để trang trí bàn thờ Thần Tài hoặc trên bàn làm việc. Cây được xem là mang lại tài lộc, phú quý, may mắn.
Cây Phát Tài Búp Sen mang lại tài lộc, phú quý
V. Cây Thủy Sinh Có Hoa Đẹp
Các loại Cây Thủy Sinh Có Hoa mang lại vẻ đẹp độc đáo, sang trọng và hương thơm dịu nhẹ cho không gian sống.
1. Hồng Môn (Anthurium)
Cây Hồng Môn có màu sắc phong phú và hình dáng đa dạng độc đáo. Khi trồng trong chậu thủy tinh trong suốt, vẻ đẹp ấn tượng của cây càng được tôn thêm. Cây còn mang ý nghĩa của sự trong sạch và thanh cao.
Cây Hồng Môn trồng trong chậu thủy tinh
2. Lan Ý (Spathiphyllum)
Còn gọi là Huệ Hòa Bình. Đây là loài cây cảnh có hoa màu trắng muốt, sống được cả trong bóng râm, nơi thiếu sáng. Lan Ý được xem là biểu tượng của sự bình yên, thu hút nguồn năng lượng tích cực, xua đuổi xui xẻo.
![Cây Lan Ý còn có tên gọi là Huệ Hòa Bình](https://cdn.eva.vn/upload/3-2022/images/2022-