Việc tỉa cành là một công đoạn quan trọng trong quá trình chăm sóc cây ăn quả, đặc biệt là cây bưởi. Kỹ thuật tỉa cành và tạo tán hợp lý không chỉ giúp loại bỏ những cành sâu bệnh, tạo không gian thông thoáng cho cây tiếp cận ánh sáng mà còn tập trung dinh dưỡng nuôi hoa, đậu quả, từ đó nâng cao năng suất và chất lượng trái. Bài viết này sẽ cung cấp cho bạn những kiến thức chi tiết về cách tỉa cành bưởi đúng kỹ thuật, mang lại hiệu quả cao trong canh tác.
Thời Điểm Cắt Tỉa Cành Bưởi Thích Hợp
Thời điểm lý tưởng nhất để cắt tỉa cành bưởi là sau khi thu hoạch quả. Ngoài ra, mùa khô ráo, khoảng đầu mùa mưa (thường là tháng 6 dương lịch) cũng là thời điểm thích hợp. Trong giai đoạn này, cây được cung cấp đủ nước và ánh sáng, không bị ảnh hưởng bởi thời tiết khắc nghiệt, rất thuận lợi cho việc cắt tỉa. Đây cũng là lúc vết thương trên cành nhanh lành, hạn chế nguy cơ sâu bệnh tấn công.
Lợi Ích Của Việc Cắt Tỉa Cành Bưởi
- Tạo hình tán cây: Tỉa cành giúp tạo dáng cho cây, làm tán cây rộng rãi hơn, tận dụng tối đa ánh sáng mặt trời và thúc đẩy quá trình quang hợp diễn ra tốt hơn. Điều này cung cấp đủ dưỡng chất cho cây phát triển và đậu trái.
- Loại bỏ cành yếu, sâu bệnh: Việc loại bỏ các cành tăm, cành bị nhiễm bệnh hoặc cành yếu giúp ngăn chặn sự lây lan của bệnh tật và hạn chế sự cạnh tranh nguồn dinh dưỡng giữa các cành.
- Kiểm soát chiều cao cây: Cắt tỉa giúp kiểm soát chiều cao của cây bưởi, tránh cây phát triển quá cao, tạo điều kiện thuận lợi cho việc chăm sóc, phun thuốc và thu hoạch.
- Tập trung dinh dưỡng nuôi quả: Bằng cách loại bỏ bớt các cành yếu và không cần thiết, cây có thể tập trung dinh dưỡng vào việc nuôi dưỡng cành và quả, từ đó giúp cây sai quả hơn và chất lượng quả tốt hơn.
- Thông thoáng tán cây: Việc tỉa cành giúp tán cây thông thoáng, tạo điều kiện cho ánh sáng và không khí lưu thông tốt hơn bên trong tán, làm giảm nguy cơ nấm mốc và sâu bệnh.
Kỹ Thuật Tỉa Cành, Tạo Tán Cho Cây Bưởi
Kỹ thuật tỉa cành cho bưởi được chia thành nhiều giai đoạn khác nhau, đòi hỏi sự chú ý và thực hiện đúng hướng dẫn để đạt hiệu quả tốt nhất.
1. Cắt Tỉa Cây Bưởi Năm Thứ Nhất
Bắt đầu từ khi mới trồng, khi cây đạt chiều cao khoảng 80 cm, cần bấm ngọn để khuyến khích sự phát triển của các cành bên phía dưới. Khi cây đã có các cành phụ, hãy chọn ra 3 cành khỏe, thẳng và phát triển đều từ thân chính để làm cành cấp 1.
Khi cành cấp 1 dài khoảng 60-80 cm, sử dụng cọc cắm vào đất theo hướng phù hợp và dùng dây buộc cành cấp 1 vào cọc tạo một góc từ 40-45 độ so với thân chính. Khi cành cấp 1 đã phát triển đủ lớn, có thể dùng tay kéo nhẹ để tạo một góc 60-70 độ so với thân chính, đồng thời bấm ngọn để cây phát triển thành cành cấp 2.
Khi cây phát triển các chồi non, hãy tỉa bớt những cành thừa. Chỉ để lại 2 chồi trên mỗi đầu cành chính và phân bố chúng cân đối trên tán cây, với khoảng cách giữa các cành là 20-30 cm. Tỉa bỏ những cành mọc thẳng hoặc mọc ngược vào tâm cây.
Tiếp theo, tiến hành tạo cành cấp 3 bằng cách thực hiện tương tự trên cành cấp 2. Cành cấp 3 không có giới hạn về số lượng hoặc chiều dài, nhưng cần chú ý tỉa bớt các cành quá dày hoặc yếu.
Khi bấm ngọn, hãy chú ý đến hướng của lá. Cách lá mọc sẽ ảnh hưởng đến hướng mọc của cành phát triển từ nách lá. Vì vậy, hãy bấm ngọn gần gốc của các lá có hướng phù hợp với việc phân cành.
Cây bưởi non đang được tỉa cành và định hình tán cây
2. Cắt Tỉa Cây Bưởi Năm Thứ Hai
Trong năm thứ hai, tiếp tục tạo hình và uốn dáng cho cây bằng cách sử dụng cọc và dây mềm để kéo các cành cấp 1 và cấp 2 đến các vị trí còn trống, tạo góc 60-70 độ so với thân chính. Đồng thời, bấm ngọn để khuyến khích sự phát triển của các chồi ngủ trên các cành cấp 1 và cấp 2, giúp cây có nhiều cành mang quả được phân bố đều trong tán.
Trong quá trình kéo cành, hãy thực hiện một cách nhẹ nhàng, kéo từ từ và nhiều lần. Để tránh làm hỏng vỏ cây, hãy đặt lớp đệm cao su từ vỏ xe máy dưới dây buộc cành. Thời gian kéo cành khoảng 1-3 tháng/lần cho đến khi cành đạt vị trí mong muốn. Tránh kéo cành quá mạnh và đột ngột, vì điều này có thể làm cành bị nứt, gãy và dễ bị nhiễm bệnh.
Song song với việc tạo hình tán cây, tiến hành tỉa cành. Mục tiêu của việc tạo hình và tỉa cành là để các cành chính và cành phụ phân bố đều, tạo cấu trúc khung cây vững chắc, phù hợp với đặc tính của cây và điều kiện môi trường, cũng như trình độ làm vườn của khu vực. Điều này tạo cơ sở để cải thiện và ổn định sản lượng.
Cách cắt tỉa cành năm thứ hai:
Cắt tỉa sao cho cành thấp nhất cách mặt đất khoảng 38 cm. Cành không nên cao hơn thân cây, vì khi cây trưởng thành, nó sẽ phát triển cao hơn. Cành cao nhất nên cách mặt đất khoảng 76 cm. Hãy tỉa bỏ những cành quá dài so với chiều cao này hoặc để tất cả các cành phát triển chếch theo góc 45 độ. Nếu không có cành nào phù hợp, hãy cắt tỉa tất cả các cành xuống còn một chồi duy nhất và đợi cho cành mới mọc.
Cắt bỏ các cành đan xen vào nhau. Các cành đan xen sẽ tạo bóng râm và làm cho cây không nhận đủ ánh sáng mặt trời.
Cắt bỏ tất cả các phần cành chết và yếu. Các cành cây chết hoặc bị nhiễm bệnh cần được loại bỏ ngay lập tức và tiêu hủy.
Thường xuyên cắt tỉa mầm dại (thường có gai, nếu cây được ghép), những chồi mọc ở gần gốc cây.
Loại bỏ các cành vượt và các cành mọc thẳng về phía người chăm sóc. Điều này sẽ làm cho việc hái quả trở nên khó khăn.
Khi cây bưởi thường có các chồi tủa (5-6 chồi mọc từ cùng một điểm), hãy tỉa bớt để chỉ còn lại khoảng 2-3 chồi phát triển đều về các hướng. Tốt nhất là loại bỏ những chồi này khi chúng còn non.
Cây bưởi năm thứ hai đang được tỉa cành và tạo tán
3. Cắt Tỉa Cây Bưởi Năm Thứ Ba
Vào năm thứ ba, cây bưởi bắt đầu ra quả. Quy trình cắt tỉa cho năm thứ ba sẽ như sau:
Tiếp tục cắt tỉa các cành còn lại và cắt tròn tán để loại bỏ các nhánh xòe ra xa. Cắt bớt những chồi kém hiệu quả đã cắt ở các giai đoạn trước và chỉ để lại những chồi xòe ra hướng ngang để tạo thành thân cây trong tương lai.
Bấm ngọn cành mẹ để thúc đẩy sự phát triển của nhiều cành mang quả.
Định hình tán cây theo hướng từ trên xuống dưới và từ ngoài vào trong. Điều này có thể dựa trên thiết kế tán cây mong muốn trước khi thực hiện việc tỉa cành. Hãy tỉa cành sao cho không vượt quá 15% tổng số cành.
Hãy tỉa bỏ sớm các hoa và quả yếu không phát triển đúng hình dạng, các cành hoa không có lá, các quả nhỏ ở những vị trí không thuận lợi hoặc các chùm quả quá dày.
Những Chú Ý Khi Tỉa Cành và Tạo Tán Cho Cây
- Bắt đầu từ khi cây còn non: Nên tỉa cành và tạo hình cây bưởi bắt đầu từ khi cây còn nhỏ. Trong giai đoạn này, việc tỉa cành nên tập trung vào việc loại bỏ các nụ hoa, mầm non, bấm ngọn và các cành mọc sai vị trí để cây không phải tiêu tốn quá nhiều năng lượng và dinh dưỡng cho những phần không cần thiết.
- Xem xét từng cây: Khi tỉa cành, hãy xem xét xem mỗi cây cần tỉa ít hay tỉa nhiều để đảm bảo cây có hình dáng và cấu trúc phù hợp.
- Chọn ngày nắng: Nên thực hiện tỉa cành vào những ngày khô ráo để tránh làm cây bị nhiễm nước và nhiễm nấm bệnh.
- Xử lý vết cắt lớn: Nếu bạn cắt bỏ một cành lớn, hãy đảm bảo bôi vôi hoặc chất bảo vệ vết cắt trên thân cây để ngăn nước và bệnh hại xâm nhập vào cây.
- Sử dụng dụng cụ phù hợp: Đối với những cây cao, không nên trèo lên cây mà nên sử dụng kéo cắt tỉa cành cây trên cao để tránh làm tổn hại đến vỏ cây và gãy cành.
- Khử trùng dụng cụ cắt tỉa: Trước khi tiến hành cắt tỉa, hãy khử trùng dụng cụ cắt tỉa bằng nước Javel hoặc cồn 90% để ngăn sự lây lan của bệnh qua các cây khác.
Cắt Tỉa Cành Sau Khi Thu Hoạch
Cành bưởi sau khi thu hoạch cần được tỉa bỏ
Sau khi thu hoạch quả, cần tỉa bỏ các cành gi
yếu, bị nhiễm bệnh, hoặc bị oằn gãy do quả quá nặng. Điều này giúp cây duy trì sức khỏe và sẵn sàng cho mùa vụ tiếp theo. Cũng trong mùa mưa, cần tỉa bỏ các cành vượt che ánh sáng để đảm bảo cây nhận đủ ánh sáng mặt trời.