Cây xương rồng (cacti) và sen đá (succulents) là những lựa chọn phổ biến hàng đầu cho những người yêu thích cây cảnh vì vẻ ngoài độc đáo và khả năng sống sót đáng kinh ngạc. Tuy nhiên, khi chuyển sang lĩnh vực terrarium, một câu hỏi lớn thường được đặt ra là: Liệu có thể trồng xương rồng trong terrarium kín được không? Câu trả lời từ các chuyên gia thủy sinh là: Hoàn toàn không nên.
Việc cố gắng đưa những loại cây ưa khô này vào một hệ sinh thái khép kín như terrarium không chỉ khó khăn mà còn đi ngược lại nguyên tắc sinh thái cơ bản của chúng. Để hiểu rõ hơn về lý do, trước hết, bạn cần nắm vững khái niệm về hệ sinh thái tự duy trì của Terrarium là gì, nơi độ ẩm đóng vai trò then chốt.
Lý Do Xương Rồng và Sen Đá “Kị” Terrarium Kín
Nguyên tắc cốt lõi của terrarium kín là tạo ra một chu trình nước khép kín, duy trì độ ẩm không khí rất cao, mô phỏng môi trường rừng mưa nhiệt đới hoặc các khu vực ẩm ướt khác.
1. Nhu Cầu Độ Ẩm Khác Biệt
Xương rồng và sen đá là những thực vật sa mạc, thích nghi để phát triển mạnh trong môi trường có ánh sáng cao và độ ẩm cực kỳ thấp. Cơ chế trữ nước trong thân và lá giúp chúng sống sót qua những đợt khô hạn kéo dài.
Ngược lại, một bottle terrarium kín có độ ẩm luôn duy trì ở mức 70-100%. Môi trường ẩm ướt liên tục này là kẻ thù đối với nhóm cây ưa khô. Khi bị ngậm nước và bao bọc bởi không khí ẩm, xương rồng và sen đá sẽ dễ dàng bị úng nước.
2. Nguy Cơ Nấm và Thối Thân
Trong điều kiện độ ẩm cao không phù hợp, thân và rễ của cây xương rồng, sen đá sẽ bị suy yếu, tạo điều kiện lý tưởng cho nấm mốc và vi khuẩn phát triển. Hệ quả gần như chắc chắn là hiện tượng thối thân và thối rễ, khiến cây chết nhanh chóng. Chúng hoàn toàn không thể thích nghi được với môi trường sinh thái ẩm ướt và tù đọng bên trong bình kín.
Thách Thức Khi Trồng Nhóm Cây Ưa Khô Trong Terrarium Mở
Mặc dù terrarium mở có độ ẩm thấp hơn, việc trồng xương rồng trong terrarium mở vẫn tồn tại nhiều thách thức và không được khuyến khích rộng rãi, đặc biệt là khi kết hợp với các thành phần thường thấy trong terrarium.
1. Sự Đối Lập Giữa Rêu và Cây Ưa Khô
Nhiều người chơi terrarium thích kết hợp rêu trong bố cục của mình vì khả năng tạo mảng xanh sinh động và giữ ẩm đất. Tuy nhiên, rêu (moss) lại là thực vật ưa ẩm và cần một môi trường có khả năng giữ ẩm cao để sinh trưởng, trong khi các loại cây cảnh giá rẻ thuộc nhóm xương rồng/sen đá lại cần ngược lại. Việc cố gắng dung hòa hai nhu cầu đối lập này là gần như bất khả thi. Nếu rêu đủ ẩm, xương rồng sẽ úng. Nếu xương rồng đủ khô, rêu sẽ chết.
2. Kiểm Soát Tưới Nước
Ngay cả khi bạn loại bỏ rêu tươi, việc kiểm soát lượng nước cho xương rồng trong một hộp kính (với lớp nền thoát nước hạn chế hơn chậu đất nung thông thường) là rất khó. Thường thì, chỉ một lượng nước dư thừa nhỏ cũng đủ để gây hại cho rễ cây, đặc biệt là khi đặt cạnh các loại cây terrarium truyền thống như cây tóc tiên là cây gì có nhu cầu nước cao hơn.
Giải Pháp Thay Thế: Desert-Terrarium (Terrarium Sa Mạc)
Nếu bạn thực sự yêu thích các loại cây này, có thể cân nhắc một phong cách chuyên biệt hơn gọi là Desert-Terrarium (Terrarium Sa Mạc).
Đây là một dạng terrarium mở, mô phỏng môi trường khô hạn. Điều cần lưu ý là:
- Loại bỏ Rêu Tươi: Thay rêu bằng các loại đá, cát, sỏi, hoặc rêu khô trang trí.
- Đất nền Chuyên dụng: Sử dụng hỗn hợp đất có tỷ lệ cát và vật liệu thoát nước cao, tương tự như đất trồng xương rồng chuyên dụng.
- Lưu thông Khí: Đảm bảo luồng không khí được lưu thông liên tục để ngăn hơi ẩm tích tụ.
- Kiểm soát Lượng Nước: Việc tưới nước phải cực kỳ cẩn thận và nhỏ giọt. Đây là yếu tố quan trọng nhất để các cây này có thể phát triển.
Tuy nhiên, khả năng ứng dụng và độ bền vững của Desert-Terrarium thường không cao như terrarium kín truyền thống.
Kết Luận
Tóm lại, nếu bạn đang tìm kiếm những loại cây trồng phù hợp cho terrarium của mình, hãy ưu tiên các loài ưa ẩm và ánh sáng thấp. Việc trồng xương rồng trong terrarium kín là một sai lầm sinh thái mà bạn nên tránh. Nếu đam mê nhóm cây này, hãy chọn các bình terrarium mở và tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc về kiểm soát độ ẩm, lưu thông không khí và đất nền thoát nước nhanh. Hãy tham gia Workshop Terrarium Sài Gòn hoặc các khóa học uy tín để nắm vững kiến thức chuyên môn trước khi bắt tay vào thực hiện dự án của mình.