Mai Xanh Thái (Petrea Volubilis) là một lựa chọn tuyệt vời cho những người yêu thích cây leo có hoa. So với giống mai xanh Đà Lạt thường chỉ nở rộ ở xứ lạnh, mai xanh thái (dạng leo) lại có khả năng sinh trưởng và ra hoa đẹp ở cả vùng khí hậu nóng lẫn lạnh. Giống cây này được thị trường Việt Nam ưa chuộng những năm gần đây nhờ vào hàng loạt ưu điểm vượt trội: chuỗi hoa to và dài hơn, màu tím đậm rực rỡ, khả năng hoa nở quanh năm và đặc biệt là sức kháng bệnh tốt hơn nhiều so với các giống khác.
Cây mai xanh Thái hay còn được gọi bằng những cái tên lãng mạn như vòng hoa Nữ Hoàng hoặc vòng hoa màu tím, đã trở thành nguồn cảm hứng và điểm nhấn đặc biệt cho nhiều không gian sống. Tuy sở hữu vẻ đẹp kiều diễm, nhưng việc chăm sóc để cây ra hoa lại không hề phức tạp như nhiều người vẫn nghĩ. Bài viết này, với kinh nghiệm chuyên môn, sẽ cung cấp hướng dẫn toàn diện nhất về loài cây hoa mai xanh độc đáo này.
I. Tổng quan về Mai Xanh Thái (Petrea Volubilis)
Mai xanh Thái thuộc loại cây leo thân gỗ, có tốc độ sinh trưởng nhanh và tuổi thọ cao. Chúng thường được dùng để tạo giàn hoa rợp bóng hoặc phủ xanh các cổng vòm, hàng rào.
- Tên khoa học: Petrea Volubilis
- Tên tiếng Anh: Sandpaper vine, Purple wreath, Queen’s wreath
- Tên gọi khác: Cây bông xanh, Chim xanh
1. Đặc điểm nổi bật về hình thái
Mai xanh Thái có thân gỗ mọc xoắn, tạo ra các chùm hoa dài, trải đều từ thấp lên cao.
Về Lá
Lá của mai xanh Thái có màu xanh, hình bầu dục và khá to. Điểm đặc trưng là bề mặt lá có các đường gân nổi rõ và khi sờ vào sẽ thấy nhám như giấy nhám (vì vậy chúng còn có tên tiếng Anh là Sandpaper Vine). Lá cứng và dày, điều này cũng góp phần làm tăng khả năng kháng bệnh cho cây.
Về Hoa
Hoa có màu xanh tím đặc trưng, thường nở thành cụm ở nách lá và tạo thành chùm dài có thể đạt tới 30cm. Cấu tạo hoa rất đặc biệt với hai lớp: cánh hoa và đài hoa xếp chồng lên nhau, nhìn thoáng qua rất giống những đóa ý nghĩa hoa sao.
Quá trình chuyển màu hoa là một điểm thu hút của loài cây này. Hoa sẽ biến đổi từ màu xanh nhạt, chuyển sang xanh tím đậm và cuối cùng là màu trắng bạc khi tàn. Khi cánh hoa rụng, đài hoa vẫn còn lại, xếp thành hình ngôi sao 5 cánh màu xanh viền tím, giữ được vẻ đẹp trong một thời gian dài. Đặc biệt, cây ra hoa liên tục quanh năm, với mùa xuân là thời điểm hoa phát triển mạnh mẽ và rực rỡ nhất.
2. Nguồn gốc, Phân bố và Giá trị
Mai xanh Thái có nguồn gốc từ Ấn Độ, phổ biến từ Mexico đến Panama và hiện nay được du nhập rộng rãi vào các vùng nhiệt đới và cận nhiệt đới, trong đó có Việt Nam. Nhờ khả năng sinh trưởng tốt, chịu được cả hạn và rét, cây đã xuất hiện ở hầu hết các khu vực.
Tên khoa học Petrea volubilis được đặt để vinh danh Lord Robert James Petre (1713 – 1742), một nhà tài trợ thực vật học người Anh. Chữ Volubilis có nghĩa là “cặp đôi”, nhằm chỉ cấu tạo đặc biệt của hoa với đài hoa và cánh hoa xếp chồng lên nhau như hai bông hoa hình sao, do đó còn được gọi là “hoa đôi”.
Về giá trị kinh tế, mai xanh Thái chỉ mới xuất hiện tại Việt Nam 1-2 năm gần đây nhưng nhanh chóng nổi tiếng nhờ màu sắc tím xanh hiếm có và khả năng cho hoa rất nhiều quanh năm. Với khả năng sinh trưởng khỏe mạnh, những cây mai xanh Thái lâu năm, kích thước lớn có thể có giá trị lên đến hàng chục triệu đồng, được giới chơi chậu hoa kiểng chậu hoa kiểng và nhà vườn săn đón.
3. Phân loại Mai Xanh tại Việt Nam
Hiện nay, thị trường Việt Nam chủ yếu phân biệt Mai Xanh dựa trên hai tiêu chí:
Mai Xanh Thái vs Mai Xanh Đà Lạt
- Mai Xanh Thái Lan: Lá to, màu xanh đậm, hoa lớn, nở quanh năm và trổ hoa sớm (chỉ sau 2-3 tháng trồng). Khả năng chịu nóng/lạnh rất tốt.
- Mai Xanh Đà Lạt: Lá và hoa nhỏ hơn, màu nhạt hơn. Cây cần 2-3 năm mới bắt đầu trổ hoa và thường chỉ nở hoa 1 lần/năm, ít siêng hoa hơn giống Thái.
Mai Xanh Thái Leo vs Mai Xanh Thái Đứng
Dựa trên đặc tính thân, Mai Xanh Thái được chia làm hai dòng:
- Mai Xanh Thái Leo (Petrea Volubilis): Dòng phổ biến, lá to, dày, màu xanh đậm, phù hợp làm giàn leo, cổng vòm, tạo bóng mát.
- Mai Xanh Thái Đứng (Petrea Volubilis ‘Alba’): Dòng mới xuất hiện gần đây, bản lá nhỏ hơn, thích hợp trồng chậu, tạo dáng bonsai cho những sân vườn có không gian hạn chế.
II. Hướng dẫn Trồng và Chăm Sóc Mai Xanh Thái Toàn Diện
Mai xanh Thái là loại cây dễ trồng, sinh trưởng nhanh. Để cây phát triển tối ưu và ra hoa rộ, bạn cần lưu ý các kỹ thuật sau:
1. Nhân giống Mai Xanh Thái
Mai xanh Thái thường được nhân giống bằng phương pháp gieo hạt và giâm cành. Phương pháp giâm cành phổ biến hơn vì cho năng suất cao và cây ra hoa nhanh hơn.
Quy trình giâm cành cơ bản:
- Chọn cành giâm: Chọn cây mẹ khỏe, không sâu bệnh. Cành giâm nên có đường kính khoảng 5mm, độ dài 15 – 20cm.
- Thời điểm: Thực hiện vào mùa xuân hoặc mùa thu, khi khí hậu mát mẻ và độ ẩm cao.
- Chuẩn bị giá thể: Giá thể phải sạch, tơi xốp, đủ thoáng và thoát nước tốt (cát sạch hoặc giá thể hữu cơ ít phân bón).
- Thực hiện: Cắm cành giâm vào giá thể, đặt chậu ở nơi mát mẻ.
- Chăm sóc: Tưới ẩm giá thể và cành giâm mỗi ngày.
- Sang chậu: Khi cành giâm ra rễ và mầm mới khỏe mạnh, mới nên tách ra trồng sang chậu hoặc vị trí riêng biệt. Sau đó, dần dần đưa cây ra khu vực có nắng nhẹ rồi ra nắng như bình thường.
2. Điều kiện sinh trưởng lý tưởng
Đất trồng
Cây phù hợp với đất mùn giàu dinh dưỡng, tơi xốp và đặc biệt quan trọng là phải có khả năng thoát nước tốt để tránh tình trạng úng rễ. Nếu trồng chậu, cần chọn chậu có đường kính lớn để đảm bảo đủ không gian cho rễ và dinh dưỡng cho cây phát triển tối ưu.
Nhiệt độ và Ánh sáng
Mai xanh Thái cực kỳ ưa ánh sáng. Cần trồng chúng tại những nơi có nhiều ánh sáng mặt trời trực tiếp để cây quang hợp tốt và ra hoa rộ. Cây thích nghi tốt với biên độ nhiệt, chịu được cả thời tiết lạnh và nóng.
Nước
Tuy là loài chịu hạn khá tốt, nhưng việc cung cấp đủ nước sẽ giúp cây luôn xanh tốt và phát triển mạnh. Cần giảm lượng nước tưới vào mùa mưa và đảm bảo cây được thoát nước khi bị ngập úng.
Bón phân
Mai xanh Thái không kén dinh dưỡng. Bạn chỉ cần bón phân bổ sung (phân hữu cơ hoặc NPK cân bằng) vài tháng một lần hoặc bổ sung dinh dưỡng sau mỗi mùa hoa để giúp cây hồi phục sức khỏe.
3. Kỹ thuật Cắt tỉa kích thích ra hoa
Cắt tỉa là bước quan trọng để định hình dáng cây và kích thích mai xanh Thái ra hoa đồng loạt theo ý muốn.
- Tỉa thường xuyên: Thường xuyên bấm ngọn, cắt tỉa các cành mọc vượt, cành bị sâu bệnh hoặc những cành không ra hoa để cây tập trung dinh dưỡng nuôi các cành khỏe mạnh và làm cho cây thông thoáng hơn.
- Kích thích ra hoa: Nếu muốn cây ra hoa đúng vào các dịp quan trọng (như Tết), bạn có thể tiến hành cắt tỉa cành trước khoảng 60 ngày để kích thích cây phân hóa mầm hoa.
III. Công Dụng và Ý Nghĩa Đặc Biệt của Mai Xanh Thái
Mai xanh Thái không chỉ là một loài hoa đẹp mà còn mang lại nhiều giá trị thực tiễn và tinh thần.
1. Cây cảnh tạo bóng mát và làm đẹp không gian
Với tán lá dày, tốc độ phát triển nhanh và ít rụng lá, mai xanh Thái rất được ưa chuộng để trồng trước cổng, hiên nhà, hoặc làm giàn dây cúc tần ấn độ rợp bóng mát. Những chùm hoa xanh tím nổi bật tạo nên điểm nhấn đặc biệt, thu hút mọi ánh nhìn, mang đến cảm giác thư giãn, dễ chịu cho người ngắm.
Ngoài trồng giàn leo, mai xanh Thái còn có thể được tạo dáng bonsai hoặc trồng kết hợp dưới các cây khác để tạo nên những mảng màu sinh động trong sân vườn.
2. Giúp thanh lọc không khí và là dược liệu quý
Lá cây mai xanh to và dày, được ví như “lá phổi xanh” giúp thanh lọc không khí hiệu quả. Trồng ở cổng, cây đóng vai trò như một tấm chắn bụi tuyệt vời cho ngôi nhà của bạn.
Trong y học dân gian, loài cây này còn được công nhận là dược liệu quý, thường được kết hợp để điều trị các bệnh như tức ngực, ho khan, đau họng, chóng mặt và chán ăn. Chúng chứa các loại tinh dầu như Borneol, Meratin, Farnesol giúp cơ thể tăng khả năng chống lại vi khuẩn và tiết dịch mật.
3. Ý nghĩa phong thủy
Với màu xanh tím lãng mạn, hoa mai xanh Thái là biểu tượng cho sự ấm áp, hạnh phúc, hòa thuận và đầm ấm sum họp trong gia đình. Tặng mai xanh cho người yêu được xem như một lời thề son sắt, thể hiện tình yêu thủy chung, không phai mờ.
Kết luận
Mai xanh Thái là loài cây leo hoa có sức hút khó cưỡng với sắc tím hoa cà đằm thắm, chuyển màu nhẹ nhàng sang xanh và trắng xám khi gần tàn. Không chỉ mang lại vẻ đẹp lãng mạn, thư thái cho không gian sân vườn, cây còn rất dễ trồng, dễ chăm sóc và đặc biệt là gần như không bị sâu bệnh. Đối với những ai đang tìm kiếm một loài cây leo ra hoa liên tục, chịu nhiệt tốt và không tốn nhiều công sức bảo trì, mai xanh Thái chắc chắn là lựa chọn ưu tiên hàng đầu. Hãy thử trồng ngay một giàn mai xanh Thái để biến không gian sống của mình thành một khu vườn cổ tích lãng mạn!
Tài liệu tham khảo
- Petrea Volubilis (Petrea volubilis) – Wikipedia.
- Lord Robert James Petre (Robert Petre, 8th Baron Petre) – Wikipedia.