Tiểu cảnh trong chai, hay còn gọi là Bottle Terrarium, là một tác phẩm kinh điển của nghệ thuật làm vườn mini và tái chế. Chắc chắn rằng, bất cứ ai trong chúng ta cũng đều có sẵn một chiếc chai tiềm năng trong nhà, dù là chai nước, chai rượu vang hay thậm chí là chai rượu mạnh.
Tuy nhiên, việc thiết kế một khu vườn thu nhỏ trong chai có thể dao động từ một dự án dễ dàng cho đến một thử thách thực sự, tùy thuộc vào sự lựa chọn vật chứa của bạn và độ khéo léo cá nhân. Với vai trò là chuyên gia hàng đầu trong lĩnh vực này, chúng tôi sẽ hướng dẫn bạn chi tiết cách làm Tiểu Cảnh Trong Chai từ những bước cơ bản nhất, bao gồm lựa chọn cây, vật chứa phù hợp và những ý tưởng sáng tạo cho dự án đầu tiên của bạn. Hãy sẵn sàng để biến những chiếc chai cũ thành một hệ sinh thái sống động!
I. Tổng Quan Về Tiểu Cảnh Trong Chai
Điều tuyệt vời nhất khi thực hiện dự án Tiểu Cảnh Trong Chai là chúng thường tận dụng những vật chứa đã được tái chế (up-cycled container). Đây là cách để bạn “hà hơi thổi hồn” theo đúng nghĩa đen vào một chiếc chai thủy tinh xinh đẹp hay tái sử dụng một sản phẩm nhựa phổ biến lẽ ra sẽ được đưa vào thùng rác.
Hơn nữa, tiểu cảnh trong chai có đủ hình dạng và kích cỡ. Từ những chiếc bình chiết rượu (decanter) thanh lịch đến những chai rượu mạnh độc đáo, chúng mang lại mức độ linh hoạt rất lớn trong thiết kế. Ngay cả những chiếc bình lớn như carboy và demijohn kinh điển – vốn được ưa chuộng lâu đời trong ngành terrarium – ban đầu cũng được dùng để ủ bia và rượu. Tiểu cảnh trong chai là đỉnh cao của sự kết hợp giữa phong cách và công năng.
Bất kể bạn chọn loại chai nào cho dự án của mình, mỗi vật chứa sẽ đi kèm với những sắc thái và thách thức riêng biệt. Dưới đây là một số yếu tố bạn cần cân nhắc kỹ lưỡng:
Những cân nhắc quan trọng khi chọn chai
- Chiều rộng cổ chai (Width): Đơn giản là, cổ chai càng hẹp thì việc xây dựng càng khó khăn. Hãy ưu tiên những chai có cổ rộng nếu bạn muốn dễ dàng thao tác dụng cụ bên trong và thực hiện quy trình trồng cây bình thường.
- Kích thước tổng thể (Overall size): Thể tích và hình dạng của chai sẽ quyết định loại cây bạn có thể sử dụng và cách bạn bố trí chúng. Chai càng lớn, bạn càng có thể trồng nhiều cây hơn và có tính linh hoạt cao hơn.
- Màu sắc (Color): Chắc chắn, một chiếc chai màu xanh lá hoặc màu hổ phách sẽ có vẻ ngoài hấp dẫn ngay lập tức, nhưng nó cũng sẽ làm giảm lượng ánh sáng mà cây bên trong nhận được. Hơn nữa, nó còn cản trở tầm nhìn của bạn đối với khu vườn mini. Tốt nhất nên chọn chai thủy tinh trong suốt để không gặp bất kỳ rắc rối nào về ánh sáng.
Khi nói đến loại cây và môi trường, chai lọ là lựa chọn tự nhiên cho một terrarium khép kín. Việc có nắp đậy là lý tưởng để giữ kín hơi, nhưng bản thân hình dạng của chai cũng giữ ẩm rất tốt.
Tiểu cảnh Demijohn đang được trồng
So sánh: Chai Thủy Tinh và Chai Nhựa
Tiểu Cảnh Trong Chai thủy tinh và chai nhựa thường là hai kiểu xây dựng rất khác nhau.
- Chai Nhựa: Vì chai nhựa có thể được “tiếp cận” một cách sáng tạo bằng kéo trong quá trình xây dựng, chúng rất phù hợp cho các dự án của trẻ em và những người mới làm terrarium. Bạn chỉ cần cắt bỏ phần đỉnh, hoàn thành công việc và sau đó gắn lại. Dễ dàng và an toàn!
- Chai Thủy Tinh: Đối với chai thủy tinh, bạn không thể làm điều đó. Do đó, chúng thường đòi hỏi kỹ năng cao hơn khi bạn cố gắng tạo ra tiểu cảnh đẹp nhất có thể thông qua một lỗ mở thường không cho phép trồng cây theo kiểu thông thường.
II. Những Ý Tưởng Chai Lọ Phổ Biến
Chắc hẳn ai trong chúng ta cũng từng có một chiếc chai cảm thấy “nhất định phải được trồng cây”. Thường đó lại là những chiếc chai cao và thon. Nếu bạn chưa có vật liệu nào sẵn có, đây là một số lựa chọn tuyệt vời để cân nhắc:
- Tiểu Cảnh Chai Rượu Vang (Wine Bottle Terrarium): Mặc dù bạn cần tìm một chai rượu vang trong suốt (chúng không phổ biến, nhưng có tồn tại), chai rượu vang thường rẻ và dễ kiếm. Cổ chai mỏng có thể gây khó khăn, nhưng hình dạng tiêu chuẩn thường cung cấp thể tích lớn cho cây phát triển.
- Tiểu Cảnh Chai Nước Ngọt/Nước Suối Nhựa (Plastic Bottle Terrarium): Đây là một lựa chọn tuyệt vời để làm cùng trẻ em. Chai soda nhựa rẻ và cực kỳ dễ bắt đầu. Để có thể tích và tính linh hoạt tối đa, hãy bắt đầu với một chai 2 lít.
- Tiểu Cảnh Chai Tequila Patron: Có lẽ là loại chai thủy tinh dễ làm nhất. Chai Tequila Patron có đáy phẳng, cổ ngắn, rộng và nhiều thể tích. Hoàn hảo cho một khu vườn chai cổ điển với những loại cây ngắn hơn.
Tiểu cảnh mini trong chai Tequila
- Tiểu Cảnh Chai Whisky: Cho dù đó là chai vuông của Jack Daniels hay chai tròn mỏng của Woodford Reserve, có rất nhiều hình dạng và phong cách để khám phá.
- Bình Carboy (hoặc Demijohn) Terrarium: Bình Carboy là chiếc chai terrarium kinh điển. Với hình dạng rộng lớn, tròn trịa, nó cung cấp không gian tối đa để trồng cây. Tuy nhiên, sự kết hợp giữa cổ chai tương đối nhỏ và thể tích bên trong lớn khiến nó trở thành một trong những loại chai khó thực hiện nhất.
III. Lựa Chọn Cây Trồng Tốt Nhất Cho Tiểu Cảnh Trong Chai
Vì chai lọ tạo ra một hệ sinh thái khép kín (hoặc ít nhất là một vật chứa ẩm ướt), bạn sẽ cần những loại cây có nguồn gốc nhiệt đới. Chúng là những loài thực sự phát triển mạnh trong môi trường nóng ẩm.
Tuy nhiên, bạn cũng không muốn chúng quá phát triển.
Thành thật mà nói, rất khó để cắt tỉa cây trong một chiếc chai phức tạp. Bạn có thể thành công với kéo aquascaping dài, nhưng hầu hết thời gian bạn sẽ không thể cắt tỉa bất cứ thứ gì.
Vì vậy, tốt nhất là chọn những loại cây không phát triển quá lớn so với không gian.
Thách thức thực sự là tìm ra những loại cây cao và hẹp có thể vừa vặn trong không gian và lọt qua lỗ mở. Đối với những chai có cổ siêu hẹp, bạn thường phải dùng đến phương pháp thả cây cẩn thận.
Có hai cách tiếp cận chính để trồng cây trong Tiểu Cảnh Trong Chai:
- Dạng đứng (Upright): Đặt chai đứng có nghĩa là bạn thường sẽ sử dụng một hoặc hai cây trồng đặc trưng cao để tối đa hóa không gian thẳng đứng. Sau đó, bạn có thể sử dụng các cây nhỏ hơn và rêu để làm nổi bật chúng.
- Dạng nằm ngang (Sideways): Giống như một chiếc thuyền cổ điển trong chai, bạn có thể đặt chai nằm nghiêng và cẩn thận trồng một lớp cây ngắn hơn và rêu. Phương pháp này tối đa hóa diện tích bề mặt trồng và cho phép bạn tận dụng thể tích không gian tốt hơn.
Dù theo cách nào, chúng tôi nhấn mạnh tầm quan trọng của việc chọn những loại cây dễ trồng. Loại cây có thể chỉ cần thả vào hoặc trồng một cách nhanh chóng. Bộ rễ gọn gàng và thân cây cứng cáp là người bạn tốt nhất của bạn.
Cây Trọng Tâm (Feature Plants)
Chủ yếu được sử dụng trong các khu vườn chai dạng đứng cổ điển, chúng ta đang tìm kiếm một hoặc hai cây tán lá có thể chiếm vị trí trung tâm của chai.
Để có sức hấp dẫn thị giác tối đa, bạn sẽ muốn một loại cây đủ cao để lấp đầy hầu hết không gian thẳng đứng (nhưng vẫn có một chút không gian để cây phát triển).
Dương xỉ có thể là lựa chọn tuyệt vời ở đây. Hoặc, cụ thể hơn, là các phần của dương xỉ.
Dương xỉ trưởng thành với tất cả sự huy hoàng của chúng thường quá rộng và rậm rạp. Thay vào đó, chúng ta sẽ chọn những cây dương xỉ có thể tách thành các cây chỉ có một lá đơn lẻ.
- Dương xỉ (Ferns): Lá hình đinh ba của dương xỉ Pteris hoặc lá hình trái tim của Hemionitis Arifolia đều có thân dài, mỏng. Hoặc, một chiếc lá đơn lẻ của Dương xỉ da cá sấu (Crocodile Fern) có thể thêm đủ màu sắc và kết cấu để thu hút sự chú ý của bạn.
- Cây lá nhỏ có thân cao: Một cây nhỏ gọn, đầy lá như Calathea musaica (Dứa cảnh nến) nhỏ có thể là một lựa chọn tốt vì lá của chúng mọc trên thân cao.
- Cây Dây Leo: Chúng tôi cũng rất thích ý tưởng thêm một cây dây leo thu nhỏ thông qua một cột trụ trung tâm. Bằng cách hạ một cây cột tre (hoặc thậm chí là một que tre cho những chai nhỏ hơn) vào giữa chai, bạn có thể quấn một cây dây leo biểu sinh xung quanh và để nó trở thành ngôi sao của khu vườn. Một loài như Ficus pumila (Thường xuân lá nhỏ/vảy ốc) sẽ rất phù hợp.
Dương xỉ Leatherleaf được trồng trong tiểu cảnh demijohn
Cây Tạo Điểm Nhấn (Accent Plants)
Cây tạo điểm nhấn là những cây nhỏ hơn có thể được đặt xung quanh cây trọng tâm của bạn. Chúng được thiết kế để làm nổi bật cây chính và tổng thể là “lấp đầy không gian”.
Đối với điều này, bạn sẽ cần một thứ gì đó nhỏ bé và có thể dễ dàng lan rộng trên bề mặt chất nền.
- Selaginella (Rêu Câu): Một chi thực vật độc đáo nằm giữa rêu và dương xỉ. Những loài cây thấp bé xinh đẹp này yêu thích môi trường ẩm ướt và có thể nhanh chóng phát triển lấp đầy không gian. Hãy thử Selaginella uncinata màu xanh óng ánh hoặc Golden Clubmoss cổ điển.
Điều tuyệt vời nhất về những cây tạo điểm nhấn này là bạn thường có thể cắt chúng thành những cành giâm nhỏ xíu và rải chúng vào. Chúng sẽ nhanh chóng bén rễ trong môi trường ẩm ướt – lý tưởng cho những vật chứa khó nhất!
Rêu lông vũ được trồng trong tiểu cảnh demijohn
IV. Dụng Cụ Hỗ Trợ Thiết Yếu
Việc lựa chọn cây và tính sẵn có của dụng cụ còn quan trọng hơn đối với tiểu cảnh trong chai so với bất kỳ loại terrarium nào khác.
Đây là những gì chúng tôi khuyên dùng:
- Dụng cụ để trồng cây: Nhíp (Tweezers) hoặc đũa (Chopsticks) có thể giúp bạn hạ cây vào vị trí. Nhưng đôi khi, bạn thậm chí không có không gian cho những thứ đó và chỉ cần một cây que dài (như que tre) để đẩy rễ vào chất nền.
- Dụng cụ định hướng vật liệu: Đương nhiên, phễu là lựa chọn hiển nhiên để dẫn chất nền vào đáy chai.
- Dụng cụ chuyên dụng: Các loại kẹp gắp (grabber tool) hoặc dụng cụ làm vườn terrarium có khớp nối dài, có độ khéo léo cao là cực kỳ cần thiết cho các chai có cổ hẹp và sâu.
Dụng cụ kẹp gắp terrarium đang giữ cây
Kết Luận
Tiểu cảnh trong chai có thể dễ dàng hoặc khó khăn tùy thuộc vào lựa chọn và sự chuẩn bị của bạn. Bằng cách tuân thủ những nguyên tắc và mẹo đã chia sẻ trên đây, chúng tôi tin chắc rằng bạn có thể tạo ra một tác phẩm Bottle Terrarium tuyệt đẹp, bền vững và đầy tính nghệ thuật. Việc tái chế chai lọ không chỉ bảo vệ môi trường mà còn mang lại một niềm vui sáng tạo vô tận.
Bây giờ, hãy chọn chiếc chai yêu thích của bạn và bắt tay vào thiết kế ngay hôm nay! Nếu bạn đang tìm kiếm một dự án DIY terrarium dễ dàng hơn, bạn có thể tham khảo các hướng dẫn trồng tiểu cảnh mở hoặc bể bán cạn để tích lũy kinh nghiệm trước khi thử sức với thử thách Tiểu Cảnh Trong Chai nhé.